Εξηγώ ότι η επικινδυνότητα του κορωνοϊού έθεσε τη διεθνή κοινότητα σε μια πρωτοφανή κινητοποίηση χάρη στην οποία η παραγωγή και οι δοκιμές των εμβολίων επιταχύνθηκαν χωρίς συμβιβασμούς στην ασφάλειά τους: δόθηκε άφθονο χρήμα για το σκοπό αυτό και επιστρατεύθηκαν χιλιάδες από τους καλύτερους επιστήμονες στον τομέα τους παγκοσμίως. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες δήλωσαν αμέσως συμμετοχή στις κλινικές δοκιμές για τα εμβόλια το 2020, όταν στα συνηθισμένα εμβόλια χρειάζεται να περάσει ένας και ενάμισι χρόνος για να μαζευτεί ο απαιτούμενος αριθμός εθελοντών! Τα εμβόλια δοκιμάστηκαν σε πολύ περισσότερους συμμετέχοντες από ό,τι τα εμβόλια για άλλες σοβαρές ασθένειες. Λόγω της διασποράς της covid-19 ήταν πολύ πιο γρήγορο να παρατηρηθεί η αποτελεσματικότητα των εμβολίων σε νέα κρούσματα. Οι φαρμακευτικές εταιρείες επένδυσαν έγκαιρα σε γραμμές παραγωγής ώστε να μην υπάρχει η παραμικρή καθυστέρηση μεταξύ της ολοκλήρωσης των δοκιμών, της αδειοδότησης και της κυκλοφορίας. Προσπαθώ να υπενθυμίσω ότι, όπως συμβαίνει με όλα τα φάρμακα, έτσι και τα εμβόλια κατά της covid-19 μπορεί, επαναλαμβάνω, μπορεί να έχουν παρενέργειες που ωστόσο διαρκούν 1 με 2 μέρες ενώ οι σοβαρές παρενέργειες είναι εξαιρετικά σπάνιες (εξαιρετικά μικρότερες από τον κίνδυνο τροχαίου δυστυχήματος ή καρδιακού επεισοδίου!).
Μολαταύτα, ακόμα και όταν ορισμένα επιχειρήματα για την ασφάλεια των εμβολίων γίνονται κατανοητά, αρκετοί συνομιλητές μου που θα βάζαμε στη κατηγορία των «προβληματισμένων» και των «επιφυλακτικών» (όχι των «αρνητών/αντιεμβολιαστών») εξακολουθούν να θεωρούν το ρίσκο από το εμβολιασμό πιο υψηλό από το ρίσκο από την ασθένεια. Όχι μόνο γιατί θεωρούν ότι τα μέτρα προστασίας μειώνουν δραματικά την πιθανότητα να νοσήσουν ή ότι, ακόμα κι αν νοσήσουν, έχουν σημαντικά περισσότερες να επιβιώσουν. Αλλά και γιατί αγνοούν ή παραβλέπουν ότι τα συμπτώματα της covid-19 – ακόμα και σε περιπτώσεις που είναι ήπιας μορφής – μπορεί να επιμείνουν για μήνες μετά την αρχική ανάρρωση προκαλώντας βλάβη όχι μόνο στους πνεύμονες αλλά επίσης στην καρδιά και τον εγκέφαλο προκαλώντας χρόνια προβλήματα υγείας.
Επιστήμονες του περίφημου ακαδημαϊκού ιατρικού κέντρου Mayo Clinic αναφέρουν ότι απεικονιστικές εξετάσεις μήνες μετά την ανάρρωση από την covid-19 έχουν δείξει βλάβη διαρκείας στον καρδιακό μυ - ακόμα και σε πρώην ασθενείς με ήπια συμπτώματα – που αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακού επεισοδίου και άλλων καρδιαγγειακών επιπλοκών στο μέλλον. Ο τύπος της πνευμονίας που σχετίζεται με την covid-19 μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια βλάβη στους μικροσκοπικούς θύλακες αέρα (κυψελίδες) των πνευμόνων, οδηγώντας σε μακροχρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Ακόμα και στα νεότερα άτομα η covid-19 ενδέχεται να προκαλέσει εγκεφαλικά επεισόδια, επιληψία ενώ αυξάνει τον μελλοντικό κίνδυνο εκδήλωσης των ασθενειών Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ. Επίσης, έχει παρατηρηθεί η ανάπτυξη σοβαρών φλεγμονών σε διάφορα όργανα και ιστούς.
Πέρα από αυτά, οι επιστήμονες ανατρέχουν στις μακροχρόνιες επιπτώσεις παρόμοιων, πιο γνωστών ιών όπως αυτός που προκαλεί το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο (SARS). Πολλά άτομα που έχουν περάσει το SARS έχουν αναπτύξει σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, μια πολύπλοκης διαταραχής η οποία χαρακτηρίζεται από έντονη κόπωση η οποία επιδεινώνεται με τη φυσική ή πνευματική δραστηριότητα αλλά δεν βελτιώνεται με την ανάπαυση. Το ίδιο ενδέχεται να αποδειχθεί και με πρώην ασθενείς της covid-19.
Με λίγα λόγια, η covid-19 δεν είναι απλά μια υπόθεση «περάστε-νοσήστε-τελειώσατε», όταν φυσικά δεν είναι θανατηφόρα. Μπορεί να έχει και μακροχρόνιες επιπτώσεις που προκαλούν ανήκεστη βλάβη στην υγεία, πολλές από τις οποίες είναι άγνωστες και ακόμη ερευνώνται. Αν και οι περισσότεροι που νοσούν από covid-19 αναρρώνουν γρήγορα, η πιθανότητα μακροχρόνιων, σοβαρών προβλημάτων υγείας είναι ένας κρίσιμος παράγοντας που θα έπρεπε να ακούγεται συχνότερα στη δημόσια συζήτηση για τον εμβολιασμό και να λαμβάνεται υπόψη στο δίλημμα «να κάνω το εμβόλιο ή όχι».
Γιατί είναι μια επιστημονικά θεμελιωμένη πιθανότητα που από μόνη της κάνει το ρίσκο του μη εμβολιασμού ασύγκριτα μεγαλύτερο από το – επιστημονικά αστήρικτο - ρίσκο που θεωρείται ότι έχουν τα εμβόλια.
